B. Nghiệp tầng
Nghiệp tầng là phạm trù liên quan đến
nghiệp. Ý niệm về nghiệp (theo Phật học) là một ý niệm phức tạp. (1) Nghiệp là
truyền kiếp, từ kiếp trước liên quan đến kiếp sau khi điều kiện chín mùi thì quả
xảy ra không theo một lịch trình nhất định nào. (2) Nghiệp xảy ra vì con người
"vô minh" (thập nhị nhân duyên) đưa đến hành động và ngũ quan (ngũ uẩn)
tác động lôi cuốn con người tạo nghiệp. (3) Nghiệp quá khứ không sửa được. (4)
Nghiệp hiện tại tiếp tục xảy ra, vậy nghiệp tốt hay xấu sẽ ảnh hưởng đến cá
nhân, xã hội như thế nào?
Sáng ý nghiệp: Những nhà phát minh là có mang nghiệp "sáng
ý". Đây là những người có ý kiến đóng góp cho xã hội vì sáng kiến nảy ra
trong tâm họ đến từ đâu? Vì sao "nó" xảy ra trong tâm người này mà
không xảy ra với người khác? Khi sáng kiến đưa đến hành động tạo ra sản phẩm
ích lợi cho xã hội.
Vì danh lợi con người thi đua sáng
kiến bất kể tốt xấu. Tốt ít xấu nhiều. Xấu gây tai hại khiến xã hội chịu thiệt
hại nhiều vì phải sửa chữa, ngăn chận cái xấu lan tràn tác hại. Cũng là những
nhà phát minh nhưng có người phát minh sản phẩm tốt, ích lợi xã hội, kinh tế
trong khi có người chỉ gặp rắc rối, kiện tụng, thiệt hại nhiều hơn do hậu quả của
nghiệp.
Quyết đoán nghiệp: Có những người sinh ra để thi hành những quyết định mà
người khác không dám, không muốn hay không đủ khả năng. Đó là những giám đốc,
quản lý công ty, cơ xưởng. Các nhà buôn, tiểu thương cũng thuộc hạng này khi
quyết định theo đuổi các ngành thương mại cung cấp hàng, sản phẩm cho xã hội.
Có hạng người vì đam mê, có hạng người
thích lợi dụng thời cơ để thủ lợi, làm ít ăn nhiều hơn là mục đích phục vụ nhu
cầu xã hội. Cũng do ảnh hưởng của nghiệp, người có "quyết đoán nghiệp"
sẽ gặp công việc thích hợp, hợp ý, thuận lợi nếu có đức. Ngược lại, cũng là vai
trò phải quyết đoán nhưng toàn chuyện gai góc, nhức đầu, vất vả.
Thực hành nghiệp: Là hạng người "làm công": công nhân, tư chức,
công chức hay chuyên môn trung cấp chỉ thực hiện những gì đã được vạch ra, huấn
luyện, học tập... hoặc hạng người vì bất đắc dĩ (không đủ tài năng, khả năng để
làm việc khác) nên chỉ làm việc bởi người khác sai khiến, điều động. Có người
cũng là thầy, thợ nhưng suốt đời chỉ làm một nơi, một hãng. Có người khác thì
năm chìm bảy nổi, chín cái long đong cho dù ngành nghề như nhau cũng chỉ vì
nghiệp nặng nhẹ khác nhau.
Trần Công Lân
Tháng 4 năm 2025 (Việt lịch 4904)
Nguồn: https://nganlau.com/2025/07/01/xa-hoi-sinh-menh-p2/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét